2026 жылғы 8 маусымнан бастап Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына енгізілген өзгерістер күшіне енеді. Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайтында жарияланған ақпаратқа сәйкес, 2026 жылғы 3 маусымда Мемлекет басшысы еңбек заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Заңға қол қойды.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің түсіндірмесіне сәйкес, негізгі өзгерістердің қатарында азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттарды еңбек қатынастарын жасыру мақсатында пайдалануға тыйым салу, уақытша болмаған қызметкердің міндеттерін атқарғаны үшін төлем жасау тәртібін өзгерту және ұжымдық шарттардың мазмұнына қойылатын міндетті талаптарды кеңейту бар.
Бизнес үшін ең маңызды мәселе – азаматтық-құқықтық шарттар (АҚШ).
Егер орындаушы іс жүзінде штаттық қызметкер сияқты жұмыс істесе, жұмыс кестесін сақтаса, тұрақты еңбек функцияларын орындаса, компанияның ішкі тәртіп ережелеріне бағынса және тұрақты түрде сыйақы алса, мұндай шарт еңбек қатынастары ретінде танылуы мүмкін.
Бұл бухгалтерия мен кадр қызметі үшін келесі тәуекелдерді туындатады:
- жеке табыс салығын қосымша есептеу;
- әлеуметтік төлемдер мен аударымдарды қосымша есептеу;
- зейнетақы жарналары бойынша талаптар;
- еңбек заңнамасын бұзғаны үшін айыппұлдар;
- орындаушылар тарапынан еңбек даулары.
Не істеу қажет
- Барлық азаматтық-құқықтық шарттарға түгендеу жүргізу.
- ЖК және жеке тұлғалармен жасалған шарттарды қайта қарау.
- Тұрақты негізде жұмыс атқаратын орындаушыларды анықтау.
- Еңбек қатынастарының белгілерінің бар-жоғын бағалау.
- Қажет болған жағдайда қатынастарды еңбек шартына қайта ресімдеу.
- Еңбек шарттарының Бірыңғай еңбек шарттарын есепке алу жүйесіне (ЕСУТД) енгізілгенін тексеру.
Қорытынды
Шарттың атауының өзі енді қорғау құралы болып табылмайды. Бақылаушы органдар шарттың атауына емес, тараптар арасындағы нақты қатынастардың мазмұнына назар аударады.
Бухгалтерлік аутсорсинг қызметтерін пайдаланатын компаниялар үшін бұл мәселе ерекше өзекті. Себебі мұндай тәуекелдер көбінесе салық есептілігінен емес, бастапқы кадрлық құжаттамадан және шарттық қатынастардан туындайды.